Ilość i wydajność pracy cz. 1

Nie wszyscy ludzie jednakowo pracują. Jedni  pracują mniej, drudzy więcej. W ciągu tego samego nawet czasu, z dwóch pracujących robotników jeden może dwa razy tyle wyrobić, co drugi. Dziecko nie wytworzy tyle, co człowiek dorosły; lichy robotnik tyle, co wprawny. Eskimosowi szczęśliwy połów ryb wystarcza nieraz, aby na dłuższy czas był sytym i zaprzestał pracować, podczas gdy robotnik musi niekiedy 15 – 18 godzin pracować, aby na kawałek chleba narobić. Dzicy, trudniący się myślistwem, poświęcają nieraz dzień cały, aby upolować sztukę zwierzyny, w ciągu zaś tego samego czasu robotnik w fabryce szpilek dziesiątki tysięcy szpilek wykończyć jest w stanie. Tak więc jeden pracuje wiele, drugi mało. Ten pracuje z dużym powodzeniem, praca jego jest wydajną, lub, jak to inaczej nazywają, produkcyjna, (wytwórczą), tamten znów pracuje bez powodzenia, z małym rezultatem – nieprodukcyjnie, nie wytwórcze. Ilość zatem i produkcyjność pracy mogą się w społeczeństwie w znacznym bardzo stopniu zmieniać. Zobaczymy zaraz, od jakich to warunków zależy, przy czym zaczniemy od głównych warunków, zwiększających lub zmniejszających ilość pracy.

Warunki wpływające na ilość pracy w społeczeństwie

Do warunków takich należy przede wszystkim podział ludzi co do wieku. Najsilniejszym, najhardziej do pracy zdolnym bywa człowiek pomiędzy 25-ym a. 45-ym rokiem życia. Od 15 do 25-go roku siły wzmagają się, lecz nie dosięgają jeszcze najwyższego stopnia rozwoju. Od 45 do 60-go roku siły słabną już, jakkolwiek nie dochodzą jeszcze do upadku, cechującego wiek zgrzybiały. Do 15-go zaś roku i od 60-go, ludzie zazwyczaj nie są zdatni do ciągłej pracy. Jasnym więc jest, że społeczeństwo, liczące w swym łonie 40% ludzi w wieku od lat 25 do 45, dostarczyć może większej ilości pracy, aniżeli posiadające tylko 30% lub 20% ludzi tegoż wieku. Im mniej jest w społeczeństwie dzieci, podrostków i starców, a im więcej ludzi dorosłych, tym korzystniejszym jest skład jego pod względem gospodarczym, ekonomicznym.

Podział co do płci

Drugim ważnym warunkiem będzie tu podział do płci. co do płci. Kobieta słabszą jest od mężczyzny i mniej może w ogóle pracować. Taki więc skład społeczeństwa, w którym na 100 mężczyzn przypada 106 kobiet, jest pod względem gospodarczym mniej korzystnym, aniżeli gdy na 100 mężczyzn społeczeństwo liczy np. tylko 98 kobiet.

Przeciętna zdolność organizmu do pracy

Jako trzeci z warunków, wpływających na mniejszą lub większą ilość pracy społecznej, wymienimy tutaj zdolność organizmu do pracy. Organizmy ludzkie odznaczają się różną zdolnością do pracy. Nieraz jeden robotnik w ciągu dnia ani połowy tego nie wyrobi, co drugi, pracujący w tych samych warunkach nad tą samą rzeczą. Różnice takie zauważyć można nie tylko. pomiędzy ludźmi, lecz i pomiędzy narodami. Zauważono, że narody oświecone, zamieszkujące np. Europę, bardziej zdolne są do pracy, aniżeli dzicy z Australii. Angielski robotnik bywa zazwyczaj silniejszy od francuskiego, grecki – trzy razy silniejszym od tureckiego. Umysłowy rozwój człowieka zwiększa jego ochotę do pracy, a przyzwyczajenie do pracy powiększa siły ludzi i, co ważniejsza, przekazuje dziedzicznie ten przyrost na pokolenia następne. Im bardziej ludzie są rozwinięci i im wyżej cenią pracę, tym bardziej wzrasta ich zdolność do pracy, tym korzystniejszym okaże się skład społeczeństwa, z ludzi takich złożonego, pod względem gospodarczym.