Ilość i wydajność pracy cz. 2

Zdrowie

Z kolei wspomnimy teraz o czwartym warunku, o zdrowotności społeczeństwa. Im częściej ludzie chorują, tym więcej marnuje się czasu, który można byłoby przy zdrowiu na pracę jakąś użyć. Im ludność jest zdrowsza, tym więcej jest w stanie zapracować. Im mniej jest w kraju ślepych głuchych, obłąkanych, tym więcej będziemy mieli prawdziwych robotników. Lecz strata w ilości pracy nie ogranicza się do takich chronicznie chorych. Każdy człowiek może zachorować. Im zdrowsze jest jednak jego mieszkanie, im posilniejsze pożywienie, im odpowiedniejsza do pory roku odzież, im rzadziej pracuje on ponad siły, tym rzadziej bywa chory. Im gorzej natomiast człowiek mieszka, je, pije, im gorszym powietrzem oddycha, im częściej ponad siły pracuje, tym częściej bywa chory, tym więcej przepada czasu, który by na pracę można było obrócić. Przy niedostatecznym odżywianiu, niezdrowym mieszkaniu i zepsutym powietrzu, organizm nie może się tak rozwijać, jak w dobrych warunkach. Robota idzie wówczas gorzej, choroby nawiedzają człowieka częściej. Jednym słowem, ilość pracy w społeczeństwie wzrasta, w miarę jak ci, którzy pracują, w lepszych znajdują się warunkach, zauważyć też trzeba, że, niezależnie od wszelkich innych warunków, zdrowotność zmienia się wraz z wiekiem. Najmniej choruje człowiek dojrzały, a więc od lat 30 do 40, Od lat 25 do 30 i od 40 – 45 choroby pojawiają się częściej; młodzież dorastająca i starcy jeszcze częściej zapadają na zdrowiu, najwięcej zaś chorują dzieci. Występuje tu więc ponownie jak najoczywiściej warunek, na samym początku przez nas wspomniany i znów powtórzyć możemy, że: im więcej jest stosunkowo w społeczeństwie ludzi dorosłych, tym korzystniejszym jest skład tego społeczeństwa pod względem ekonomicznym.

Ilość robotników produkcyjnych

Całkiem też jest zrozumiałem, że ilość pracy gospodarczej większą będzie w tych krajach, gdzie większa ilość ludzi prowadzi działalność gospodarczą. Kraj, w którym na 100 mieszkańców przypada 90 rolników, rzemieślników itd., posiada daleko korzystniejszy gospodarczo skład ludności, aniżeli kraj taki, w którym na 100 mieszkańców 70 tylko ekonomicznie pracuje. Wspomniałem już, że społeczeństwo nie może się obyć bez ludzi, zajmujących się pracą umysłową, lecz im ludzi takich więcej, tym mniej społeczeństwo dostarczyć może właściwej pracy gospodarczej. Ilość pracy wzrośnie też wówczas, gdy dzieci przyjmować będą udział w robotach ludzi dorosłych, z drugiej jednak strony zajęcie w fabrykach jest dla dzieci szkodliwym, gdyż organizm ich nie jest w stanie znieść długiej pracy w zepsutej atmosferze fabrycznej i dla tego we wszystkich prawie krajach praca dzieci w fabrykach została zakazaną.

Święta

Wreszcie ilość pracy tym będzie mniejszą, im więcej dni w roku ludność świętuje. Są miejscowości w Niemczech, gdzie jeszcze do niedawnych czasów świętowano 200 dni w roku, gdzie więc pracowano niewiele więcej, jak trzecią część roku. W Rosji w niektórych miejscowościach naliczyć można do 130 świąt rocznie, na pracę pozostaje tedy tylko 2/3 roku. W ogóle, im więcej rozwiniętą jest w kraju cywilizacja, tym bardziej szanowaną tam bywa praca i tym szybciej zwiększa się w społeczeństwie ilość pracy gospodarczej.