Kredyt

Pojęcie kredytu

Przy wymianie widzimy nieraz, że wydaje się komuś jakąś wartość przed otrzymaniem jej równowartości. Często się zdarza, że towar wydaje się na kredyt, tj. że suma pieniędzy odpowiadająca temu towarowi co do wartości wypłacaną bywa nie bezzwłocznie, lecz po niejakim  czasie. Niekiedy ma też miejsce wypadek odwrotny. Wiemy np., że czasami dają się pieniądze z góry, jako zaliczka za pszenicę lub wełnę, która później dopiero będzie dostarczona, towar więc równy co do wartości wyłożonej sumie pieniędzy otrzymuje się nie natychmiast, lecz po pewnym czasie. Ponieważ w wypadkach tego rodzaju jedna z osób wymieniających składa tu drugiej dowód zaufania, to tego rodzaju nie współczesna, ale równoczesna wymiana wartości nazywa się kredytem (od łacińskiego słowa credo, co znaczy – wierze).

W jakich wypadkach zachodzi potrzeba kredytu?

Bez kredytu wymiana obyć się nie może. Po pierwsze często się zdarza, że towar bierzemy przed oddaniem pieniędzy lub że pieniądze wypłacamy z góry przed otrzymaniem towaru. Jest to najprostsza forma kredytu i niekiedy bywa ona niezbędna. Po drugie: zdarza się też nieraz, że dwaj kupcy, pozostający w ciągłych ze sobą stosunkach i biorący u siebie nawzajem towar lub pieniądze, nie regulują rachunków natychmiast za każdą sztukę danego towaru, lecz po niejakim czasie, np. po roku. Ciągła wzajemna przesyłka pieniędzy byłaby dla nich niedogodną. Jeżeli więc jeden drugiemu wierzy, wówczas obrachowują oni tylko: ile jeden drugiemu jest winien, potrącają mniejszy dług od większego, po czym ten, który więcej się zadłużył, wypłaca drugiemu różnicę. Po trzecie, znajdują się zawsze w kraju kapitaliści, którzy sami nie są w możności puszczać w obrót kapitałów. Do tej kategorii należą dzieci, ludzie umysłowo niedołężni, obłąkani itd., następnie wszyscy ci, którzy na interesach handlowych się nie znają lub też nie mają ochoty nimi się zajmować. Kapitały tej kategorii osób powierza się zazwyczaj bankowi lub osobom prywatnym, które już same następnie puszczają je w obrót. Po czwarte: nie zawsze jeden człowiek, chociażby nie wiem jak był bogatym, może się podjąć niektórych zbyt wielkich przedsięwzięć. Rzadko kto posiada taki majątek, aby go starczyło np. na budowę drogi żelaznej na wielkiej przestrzeni. Aby wykonać tego rodzaju przedsięwzięcia gromadzą się kapitały wielu ludzi, którzy powierzają je osobom, specjalnie w tym celu obranym, co przedsiębiorstwo to prowadzą.

Oto główniejsze wypadki, kiedy kredyt przy wymianie jest konieczny.

Rodzaje kredytu

Ten, kto okazuje zaufanie, nazywa się wierzycielem; ten, komu okazano zaufanie, nazywa się dłużnikiem. Wierząc komuś, wierzyciel liczy na to, że ów ktoś zechce dług zwrócić i na to, że będzie on w stanie dług zwrócić. W pierwszym razie opiera się na osobistości dłużnika, na jego uczciwości; w drugim razie – na tym, że dłużnik posiada pewien majątek, który (w razie odmowy zwrotu długu) można spieniężyć i należne pieniądze odebrać. Stąd też kredyt bywa dwóch rodzajów: osobisty i majątkowy. Przy osobistym wierzyciel nie zabezpiecza się na majątku dłużnika, a ten ostatni obowiązany jest zwrócić dług bądź bez poręczenia, bądź za poręczeniem osoby trzeciej. Przy kredycie majątkowym wierzyciel zabezpiecza się (bierze w zastaw) na majątku dłużnika. Kredyt majątkowy nazywa się zastawowym (lombardowym), jeżeli w zastaw bierze się majątek ruchomy lub papiery publiczne, hipotecznym – jeżeli w zastaw bierze się jakąś nieruchomość.

Znaki kredytowe

Wszelka wypłata wartości bez natychmiastowego otrzymania równowartości (wszelka transakcja kredytowa) stwierdza się jakimś dokumentem, który się nazywa wówczas znakiem kredytowym. Właściciel takiego znaku nie tylko może zażądać równowartości po upływie określonego terminu, ale i wcześniej może sprzedać ów znak, przelać na czyjeś imię, dokonać nim wypłaty, jeżeli naturalnie znajdzie się ktoś, kto by wziąć go zechciał. W sferach handlujących znaki kredytowe rzadko spoczywają bez ruchu. Przechodzą one z rąk do rąk i spełniając funkcje pieniędzy są środkiem wymiany, używają się przy wszelkich wypłatach itd. Zapoznajmy się bliżej z główniejszymi formami znaków kredytowych.